Lees, studeer of werk extra lang! Van 12 tot en met 15 oktober is ZB Middelburg open van 9.00 tot 21.00 uur. Bekijk alle openingstijden.

Wetenschapsdag 2026

Met meer dan 40 workshops, shows en demonstraties, verdeeld over twee locaties, valt er van alles te doen. Ga aan de slag met robots en drones, experimenteer met vuur en ijs, ontdek de kracht van energie en nog veel meer!


  • Programma

    Het programma vindt op twee locaties plaats en staat hieronder. De activiteiten zijn per locatie opgedeeld.

  • Vervoer

    De stadstrein pendelt de hele dag tussen de locaties. Je kunt gratis instappen bij de haltes buiten de ZB en het JRCZ.

    Bekijk de vertrektijden

  • Aanmelden

    Alle activiteiten zijn gratis. Voor sommige activiteiten is het aantal plaatsen beperkt. Kom dus op tijd!


  • ZB Bibliotheek van Zeeland (ZB)

    Kousteensedijk 7 in Middelburg

  • Joint Research Center (JRCZ)

    Het Groene Woud 1 in Middelburg


ZB

Ken je de ZB? Dat is de openbare bibliotheek in Middelburg. Een plek vol boeken en informatie over eigenlijk alles wat je maar wilt weten. Je kunt er lekker lezen, maar ook dingen leren en nieuwe dingen doen. De ZB is ook een wetenschappelijke bibliotheek. Een plek waar onderzoekers in heel Zeeland hun informatie vandaan halen.


Souterrain (-1)

De Codeerschool

Programmeren met de microbit

Kun jij technologie gebruiken om de wereld een stukje beter te maken? In deze workshop programmeer je zelf met de microbit en werk je aan een uitdaging die bij jou past. Maak bijvoorbeeld een slim systeem voor regenwater, een stappenteller of bedenk je eigen technologische oplossing. Je leert programmeren en ontdekt hoe technologie kan helpen bij echte uitdagingen.

De Codeerschool

Machine Learning & AI

In deze workshop ga je zelf aan de slag met AI en machine learning! Je traint je eigen dataset en leert de computer om dingen te herkennen. Daarna gebruik je jouw zelfgetrainde AI in combinatie met de microbit. Zo ontdek je zelf hoe AI werkt én ga je programmeren. Geen saaie theorie, maar vooral lekker zelf maken, testen en experimenteren!

Het Klokhuis Quiz

Wat heb jij vandaag allemaal geleerd over wetenschap en techniek? Test je kennis tijdens de Klokhuis Quiz met presentator Janouk Kelderman. Doe mee met leuke vragen, testjes en proefjes en ontdek hoeveel jij al weet!

14.30 - 15.00 uur
15.15 - 15.45 uur

Mad Science

Vuur en IJs show

Verbluffende experimenten met lucht, vuur en ijs! Droogijs van -79 graden Celsius, Thei het ei, wie is dat? En douchen zonder water, kan dat wel? Je ontdekt het allemaal in de Mad Sciece Show Vuur en IJs!

11.30 - 12.15 uur

Vladdie de Koning

Drone College

Ontdek de fascinerende wereld van drones! Tijdens deze spectaculaire show zie je verschillende soorten drones en ontdek je wat ze allemaal kunnen. Beleef een live FPV-dronevlucht dwars door de bibliotheek en laat je verrassen door snelheid en techniek!

10.30 - 11.00 uur
12.30 - 13.00 uur

VirusGrafiek

Boekdrukkunst

Ontdek alles over het ontstaan van de drukpers en de boekdrukkunst! Doorlopend demonstraties in de grafische werkplaats van VirusGrafiek. Ontdek hoe boeken vroeger gedrukt werden en je mag ook zelf de drukpers proberen!

ZB

Maak je eigen LEGO-stopmotionfilm

Ben jij gek op LEGO én films? Bouw je eigen voertuig, kasteel of verhaal en maak er stap voor stap een stopmotionfilm van. Zet je LEGO-poppetjes steeds een stukje verder, maak foto’s en zie ze tot leven komen! Voeg geluiden en effecten toe en maak jouw eigen LEGO-film.

ZB

Op de foto bij de Green Screen

In welke wereld zou jij weleens willen stappen? Laat jezelf fotograferen bij onze green screen en kies je eigen achtergrond!

ZB

Racen tijdens de ultieme mini-autochallenge

Stap in één van onze Mini Tesla’s of de Mini Cooper en laat zien hoe goed jij kunt rijden! Op het parcours krijg je allerlei rij-uitdagingen. Je gaat slalommen, parkeren als een pro en neemt onderweg een passagier mee. Maar… er is één belangrijke regel: doe het zo snel mogelijk!
Stap in, trap het gaspedaal in, ga voor de snelste tijd en wie weet ga jij naar huis met een mooi prijsje.


Begane grond (0)


DOW

Schuim-tastisch: opdrachten met PU schuimblokken

Voelen, kijken en ontdekken! Kun jij raden waar verschillende soorten schuim voor worden gebruikt? Bekijk en voel de schuimblokken, ontdek de verschillen in structuur en eigenschappen en koppel ze aan de juiste toepassing. Van matrassen tot verpakkingen: schuim kom je op veel plekken tegen!

DOW

Smurfensnot maken

Ontdek de magie van eenvoudige ingrediënten! In deze leuke en verrassende proef maken deelnemers hun eigen "smurfensnot". Met een plastic zakje, een beetje afwasmiddel en wat handigheid ontstaat door te kneden en wrijven een bijzondere, slijmerige substantie. Een speelse activiteit waarbij verwondering, experimenteren en plezier centraal staan.

DOW

Sensory Lab

Ben jij een echte proefkonijn? Test verschillende producten met je neus, oren en handen in het Sensory Lab. Ontdek wat je zintuigen je vertellen en experimenteer mee. Ruiken, voelen en luisteren: hoe goed zijn jouw zintuigen?

DOW

Ontmoet de robothond

Kijk uit, want er loopt een bijzondere hond rond in de ZB! Deze robothond kan lopen, bewegen en allerlei slimme trucjes. Kom hem op 3 oktober van dichtbij bekijken.

Paree

Windmolentjes met zonnepaneel

Laat de zon het werk doen! Tijdens deze creatieve activiteit bouw je je eigen werkende molentje met een zonnepaneel. Ontdek hoe zonne-energie werkt en zie hoe jouw molentje gaat draaien zodra het zonnepaneel zonlicht opvangt. Bouw, test en ontdek!

Paree

Armbandjes van stroomdraad

Stroomdraden zijn er in allemaal gekke kleurtjes – en dat is niet zomaar, elke kleur doet iets anders! Maar het leukste is: je kunt er ook supervrolijke armbandjes van maken!

ZB

Workshop podcast maken

Wil jij je eigen verhaal opnemen in een echte podcaststudio? Bedenk een onderwerp, kruip achter de microfoon en neem je eigen korte podcast op. Je leert werken met professionele apparatuur en krijgt je opname digitaal mee naar huis. Zo kun je hem aan iedereen laten horen!

ZB

Ontdekken met de Microbit

Met een Microbit kun je allerlei leuke experimenten doen en ontdekken hoe computers werken. Leer hoe je zelf een computer opdrachten kunt geven en maak bijvoorbeeld je eigen spelletje, lichtjes of andere slimme toepassingen. Programmeren was nog nooit zo leuk!

ZB en Esther Dekker

Turing Tumble

Turing Tumble is een supercool spel, waarbij je een knikkercomputer bouwt om puzzels op te lossen. Al spelend ontdek je hoe computers werken. Je plaatst het werkblad op de standaard, stopt de rode knikkertjes in het ene veld en de blauwe knikkertjes in het andere. Druk onderaan op de knop de knikkertjes vallen een voor een naar beneden.

Fabriek Energiek

Watt trap jij?

Probeer al fietsend de haardroger te laten werken zodat je punten kan scoren. Met onze energiefiets wek je elektriciteit op waarmee je de haardroger laat werken. Probeer dan met de haardroger de balletjes door de gaatjes met de meeste punten te blazen.

Repair Café Middelburg

Experimenteren met Boffin bouwdozen

Zin om zelf iets te bouwen en uit te proberen? Ga samen met Repair Café Middelburg aan de slag met de Boffin-bouwdozen en ontdek hoe elektronica werkt. Bouw je eigen schakeling, test verschillende onderdelen en kijk wat er gebeurt.

Repair Café Middelburg

Sparebot bouwen

Ontdek hoe leuk techniek en repareren zijn. Bouw je eigen Spare Bot van hergebruikte onderdelen, experimenteer met elektronica en ontdek hoe apparaten van binnen werken. Ga zelf aan de slag, probeer uit en laat je verrassen door de wereld van techniek!

Politie

Gamen met de politie

Op de Wetenschapsdag kun je de politie op een heel andere manier leren kennen. Geen zwaailichten of sirenes, maar controllers en games! Daag de agenten uit in spannende potjes, ontdek wie de beste skills heeft en kom ondertussen alles te weten over hun werk. Ben jij klaar voor de uitdaging?

STEAMup

First Tech Challenge

Ontdek de wereld van techniek en innovatie met de FIRST Tech Challenge, waarbij robots zo worden geprogrammeerd dat ze uitdagende opdrachten uit kunnen voeren. Kom langs, bedien een robot en stel al je vragen aan de jonge robotbouwers.

KZGW

Word een tijdgraver

Ontdek de geschiedenis van Zeeland met de Tijdgraver-app. Ga op zoek naar bijzondere verhalen, plekken en gebeurtenissen uit het verleden. Beantwoord vragen, los opdrachten op en wie weet verdien jij de unieke Tijdgraversmunt!


Eerste verdieping (1)


Erfgoed Zeeland

Archeologie

Wat zijn archeologische vondsten? En wat vertellen ze ons? Onderzoek met onze archeoloog een 600 jarige schedel, determineer verschillende dierenbotten of ontdek het verhaal achter kleurige scherven van aardewerk.

Erfgoed Zeeland

Leitje Knippen

“Dat gaat van een leien dakje!” Veel kerken en monumentale gebouwen hebben een grijs leien dak, is je dat ooit opgevallen? Kom kijken hoe een lei eruit ziet, wat je ermee kunt doen en of jij er een vorm uitgeknipt krijgt.

Erfgoed Zeeland

Molen

Wist je dat een molen eigenlijk een enorme machine is? Onze molenaar kan je er van alles over vertellen. Probeer zelf meel te malen of ontdek hoeveel verschillende soorten molens er zijn!

Erfgoed Zeeland

Monumentenwacht

Wist je dat er in Zeeland zo’n 4000 monumenten staan? Om deze te onderhouden zijn er heel wat vaardigheden en kennis nodig! Lukt het jou om een houten kapconstructie te bouwen zonder spijkers? Metsel verschillende metselverbanden of herken een beverstaartpan!

Erfgoed Zeeland

Romeinse boog

Bouw zoals de Romeinen deden, zonder lijm of cement een boogbrug! Hoe kan de boog dan toch rechtop blijven staan? Het geheim zit ‘m in de zwaartekracht...

ZB

Leren programmeren met Ozobots

Kun jij een Ozobot door een doolhof laten rijden met slimme kleurcodes? Ontdek spelenderwijs hoe programmeren werkt. Lukt het jou om de finish te bereiken?

H4A

Stap in de graafmachine

Altijd al willen weten hoe het is om een graafmachine te besturen? Stap in de graafsimulator en ervaar hoe je met de knoppen en hendels de machine bedient. Graaf, draai en manoeuvreer en ontdek hoe het voelt om achter het stuur van een graafmachine te zitten!

H4A

Bouwen met H4A

Bij H4A is echt van alles te beleven. Bouw je eigen woning en plaats hem op de grote maquette, ervaar hoe het is om met een graafmachine te werken, maak een verbinding tussen buizen om een bal zo snel mogelijk op een bepaalde plek te krijgen, maak een poppetje van schroeven of bouw het “Bouw Hero” muurtje met vrienden.

IVN en KNNV

Wat leeft er onder water?

We gaan op zoek naar kleine bewoners in het water uit de schalen van het Molenwaterpark in Middelburg. Onder de microscoop ontdekken we bootsmannetjes, kevers, slakken, libellenlarven, wormen en pissebedden. Wat leeft er allemaal in het water en hoe herken je deze kleine dieren? Ontdek het zelf.

Gerrit Geerse

De werking van stoom

Ontdek hoe water verandert van een vloeistof in gas of damp.... oftewel stoom! En ondervind in levende lijve hoe stoom wordt gebruikt om machines aan te drijven. Niet alleen leer je alles over de geschiedenis van de stoommachine, je mag ook alle machines aanraken en er is zelfs een echte stoomlocomotief!

KOW

Maak je eigen stuiterbal

Kun je van losse korreltjes een echte stuiterbal maken? Ontdek het zelf! Experimenteer met verschillende kleuren, vul de vorm en ontdek wat er gebeurt wanneer je deze onderdompelt in water. Klaar? Tijd voor de stuitertest! Hoe hoog stuitert die van jou? Natuurlijk mag je ’m daarna mee naar huis nemen.

Werk en Vakmanschap

Sierraden en sleutelhangers maken

Maak een uniek kettinkje, armbandje of sleutelhanger. Kies je favoriete vorm en sla met echte slagletters je naam of een leuke tekst in het hangertje. Zo maak je helemaal zelf een persoonlijk sieraad of een uniek cadeau!

Creanique

Glittertattoos maken

Laat wetenschap sprankelen! Met onze wetenschaps-glittertattoos combineer je de magie van glitters met de nieuwsgierigheid van ontdekkingen. Denk aan fonkelende raketten, glinsterende atomen en kleurrijke planeten. Met huidvriendelijke lijm en biologisch afbreekbare glitters maak je een prachtige tattoo die veilig én milieubewust is.

EvolutionX

3D-Scanner bouwen

Heb jij altijd al een gave machine willen maken en programmeren? Dit is je kans om het uit te proberen! EduvolutionX heeft een STEAM-pakket ontworpen waarmee jij leert hoe je een 3D-scanner kunt maken en programmeren. Tijdens onze activiteit leer je hoe een 3D-scanner werkt, hoe de sensoren en motoren werken en hoe je kunt programmeren met Scratch.


Vervoer

ZB JRCZ
Stap in de stadstrein op de aangegeven vertrektijden: 10.30 11.00
11.30 12.00
12.45 13.15
13.45 14.15
14.45 15.15
15.45

JRCZ

Je hebt dat witte, vierkante gebouw bij de Sloebrug vast al eens gezien, want het is zo groot dat je het bijna niet kunt missen. Weet je wat het is? Het JRCZ is een onderzoekslaboratorium waar studenten en onderzoekers oplossingen zoeken voor grote problemen rondom water, energie, voedsel en duurzame manieren om mee te bouwen.

Meer over het JRCZ


Hoe sterk is een dijk?

Zonder dijken staat Nederland onder water. Het is dan ook superbelangrijk dat we sterke dijken hebben, zeker omdat het weer extremer wordt en de zeespiegel stijgt. Ook mollen, bevers en vossen kunnen onze dijken verzwakken en ons in gevaar brengen. Tijdens de Wetenschapsdag leer je hoe je een dijk bouwt en hoe je kunt meten hoe sterk ze zijn. Onderzoeker Christophe Egyed helpt je om een heuse dijkenbouwer te worden.

Zoete en zoute waterproefjes

Kun je van zoet zout water maken en andersom? En als het kan, waarom en wanneer zou je dat doen? En hoe? Onderzoeker Maria van Schaik weet alles over zoet en zout water. Doe samen met haar in het superinteressante lab allerlei proefjes en wordt net zo’n waterkenner als zij.

Mad Science show

Wonderen van Beweging

Stilzitten zit er tijdens deze show niet in. De drie wetten van Newton komen op spectaculaire wijze aan bod. Klaar voor de start... GO GO GO op onze super Rocket Car of heuse Hovercraft!

10.30 - 11.15 uur
13.30 - 14.15 uur

Het grootste computerscherm ooit

Kom naar het JRCZ Data Science Lab en kijk je ogen uit. Nergens in Zeeland zie je zoveel computerschermen bij elkaar als hier. Het lab heeft wel iets weg van een ruimteschip. De schermen zijn niet alleen mooi, maar ook nuttig. Vraag waarvoor onze onderzoekers deze gebruiken en ga er zelf mee aan de slag.

Data, data en nog eens data

Misschien weet je nog niet wat data science is, maar als je tijdens de Wetenschapsdag langskomt in het JRCZ Data Science Lab verandert dat snel. Data science kun je voor van alles gebruiken. Iets heel ingewikkelds voorspellen? Check. Een radar leuke dingen laten doen? Check. Een racespel ontwerpen? Check. Kom langs en ervaar hoe leuk het is om met data te werken.

Houd je schip stabiel

Wie kan het snelste varen en het beste containers laden? Dat is de grote vraag in het spel Isla de Estabilidad. Kies een schip, race tegen je vrienden en probeer zoveel mogelijk containers te laden zonder dat je kapseist. Daarna kun je in het echt testen hoe je een schip stabiel houdt.

Een bord duurzaam eten

Dat een hamburger van McDonalds of een broodje kroket van de snackbar op de hoek niet al te gezond en duurzaam is, weet iedereen. Maar wat is wel duurzaam voedsel? En veel belangrijker … is het ook lekker? In het nieuwe foodlab van het JRCZ leer én proef je wat duurzaam eten is.

Bouw met prikkers en spekjes

Blijft jouw bouwwerk overeind staan? Leer hoe het is om een echte constructeur te zijn! Met niks anders dan satéprikkers en zoete spekjes ontwerp je een miniatuurgebouw. Dat klinkt misschien makkelijk, maar hoe zorg je ervoor dat een gebouw niet omvalt of inzakt? Door slim gebruik te maken van sterke verbindingen leer je een ijzersterke neer te zetten.

Natuurbingo: op zoek naar krrrrriebelbeestjes

Met een bingokaart vol vakjes trek je er buiten het JRCZ op uit om bomen, insecten, spinnen, paddenstoelen en bijzondere planten te ontdekken. Spot bijvoorbeeld verschillende boomsoorten, bijen en vlinders of planten die je zelfs kunt eten. Elk vakje heeft een duidelijke uitleg en een leuke afbeelding, zodat je precies weet waar je naar moet speuren. Heb je één rijtje compleet? Dan staat er iets lekkers voor je klaar. En als je kaart vol is, krijg je nog wat extra’s.

Richt je eigen natuurplek in!

Jij bent de baas! Je krijgt drie natuurmunten. Waar geef jij ze aan uit? Kies wat jij graag wilt zien, doen of beleven. Bijvoorbeeld bij jou in de wijk, in de buurt van een boerderij of ergens anders.

Guitar Fruit Beats: energie uit bananen? Ja echt!

Kun je muziek maken met fruit? Jazeker. Speel met hulp van de energie uit bananen, appels en peren Guitar Hero tegen elkaar of knutsel je eigen gitaar en maak daarmee toffe muziek. Het enige wat je nodig hebt is een creatieve geest, wat hulp van Makey Makey en muzikaal talent. Heb je dat laatste niet? Dan kun je altijd nog een toffe controller maken met alledaagse materialen.

Zorg voor een brug en een tunnel

We moeten zorgen dat bruggen, machines, wegen en dijken veilig zijn. Onderhoud is belangrijk, maar hoe doe je dat goed? En met zo min mogelijk geld? Dan moet je slim zijn en risico’s kunnen afwegen. Wil je weinig geld uitgeven en neem je een gok? Of geef je veel geld uit en speel je op safe? Via een leuk spel leer je de risico’s tegen elkaar afwegen.

De windmolenkruiper

De laatste jaren is het een na andere windmolenpark op zee gebouwd. Deze windmolens moet je onderhouden. Dit is gevaarlijk en zwaar werk. Hoe kun je dit slimmer doen? Onderzoekers in het JRCZ werken aan een windmolenkruiper, die het gevaarlijke werk in de toekomst moet overnemen. Kom kijken naar dit bijzondere apparaat!

Smile! Ga op de foto als een echte labheld

Wil jij er als een echte wetenschapper uitzien? Kom dan naar de fotowand in het JRCZ, laat je omtoveren tot een professor en ga op de foto met je vriend(en) of vriendin(nen). Deel de foto (of vraag het aan je ouders) op Instagram met #jrcz en maak kans op een leuke prijs.

Aan het werk in de Vlasstraat

Weet jij wat vlas is? Kom het ontdekken in de Vlasstraat! Vlas wordt veel verbouwd in Zeeland en omgeving. Bij deze interactieve activiteit maak je een reis door de tijd en leer je van alles over oude en nieuwe manieren om het gewas te gebruiken. Steek je handen uit de mouwen en maak je eigen tegel van vlas.

De schone brandstof: waterstof

Heel veel slimme mensen denken dat groene waterstof over een tijdje vervuilende brandstoffen zoals benzine en diesel kan vervangen. Wat is waterstof eigenlijk, hoe maak je het en hoe maak je er stroom mee? Vraag het aan onze waterstofprofessor, doe zelf proefjes en leer van alles over andere vormen van duurzame energie.

Ontmoet professor Hartvol

Onze goede vriend Professor Hartvol is er natuurlijk weer bij in het JRCZ. Hij zorgt voor een warm welkom, helpt je de weg te vinden in ons prachtige lab en heeft altijd wel iets grappigs te vertellen.

Help, de dijk breekt door!

Kijk in het datalab rond in een dorp dat dreigt te overstromen. Probeer dat met Minecraft te voorkomen. Zo leer je op een leuke manier alles over het Zeeuwse landschap en snap je hoe belangrijk het is dat we ons goed te beschermen tegen het water.


Wetenschapsdag 2026 wordt mogelijk gemaakt door